Cała prawda o CD
Powszechna dostępność nośników optycznych, zarówno służących do zapisu, jak i tych z fabrycznie wytłoczoną zawartością, nikogo już nie dziwi. Używając płyt CD czy DVD nie zastanawiamy się, jakim są dla nas ułatwieniem, a przecież jeszcze nie tak dawno korzystaliśmy z ogromnych winyli czy kaset magnetofonowych. Mało kto pamięta początki powstawania płyt kompaktowych.
Fakty
Płyta CD pojawiła się pod koniec lat 70. ubiegłego stulecia, a jej autorami byli inżynierowie dwóch koncernów: Sony i Philips. To oni określili standardy dotyczące płyt i zawarli je w tzw. Red Book. Już sam wygląd nowego nośnika wzbudzał nie lada sensację. Krążek wykonany z poliwęglanu, o średnicy 12 cm, z otworem w środku, znacznie różnił się od plastikowych winyli o wielkości zbliżonej niemalże do kierownicy samochodowej. Prawdziwą rewolucją były jednak właściwości płyt związane z pojemnością zapisu na pojedynczym egzemplarzu i sposobem odtwarzania. Pierwotny rozmiar płyty CD miał odpowiadać gabarytom „winyla”. Szybko okazało się jednak, że dwunastocalowa płyta mogła pomieścić aż 12 godzin muzyki, co nawet dla najbardziej wytrwałych melomanów byłoby zbyt długą sesją muzyczną. Anegdota głosi, że jako punkt odniesienia, mający określić rozmiar płyty CD, obrano IX Symfonię Ludwika Van Beethovena. Dzięki temu ustalono średnicę krążka na 12 cm, a jego pojemność czasową na 74 minuty.
U podstaw powstania CD leżała chęć poprawy jakości dźwięku, ulepszenie trwałości zapisu, a także zwiększenie pojemności nośnika. Stopniowo płyta kompaktowa odkrywała nieznane dotąd możliwości. Pierwotna jej wersja to CD Audio - standard cyfrowego zapisu muzyki. W późniejszym terminie powstawały nowe formaty. Pojawiła się CD-Recordable (CD-R), czyli popularna płyta nagrywalna z możliwością jednokrotnego zapisu i wielokrotnego odczytu. W 1997 roku stworzono kolejną wariację nośnika CD - tzw. RW (ReWritable), która pozwala na wielokrotny zapis (do około 1000 razy). Potrzeba umieszczania filmów na nośniku cyfrowym spowodowała powstanie nowego formatu – CD Video (VCD), który umożliwiał zapis 70 minut filmu na płycie. Innym, rzadziej używanym rodzajem płyty CD jest PhotoCD, wprowadzona przez firmę Kodak, służąca do wielosesyjnego zapisu zdjęć cyfrowych o maksymalnej rozdzielczości 2048x3072 pikseli. Wspomnieć należy także dostępne na rynku ostatnie nowości – Mini CD, CD Shape, czy CD Card, których dokładne omówienie znajduje się w poprzednich tekstach. Więcej...
W miarę upływu czasu, nowe nośniki zyskiwały coraz większe grono fanów, zastępując całkowicie ośmiośladowe kasety i czarne winyle. Dzięki płytom CD upowszechniły się gry komputerowe pozwalające na interaktywną zabawę multimedialną, która w przypadku płyt winylowych nie byłaby możliwa. Pociągnęło to za sobą także rozwój w zakresie sprzętu do odtwarzania treści zawartych na nośnikach. Prace nad pojemnością dysków optycznych trwały jednocześnie z pracami nad pojemnością dysków twardych. Wprowadzenie obu do powszechnego użytku zrewolucjonizowało rynek, popularyzując znacznie możliwości użycia komputerów, co dzisiaj nikogo już nie dziwi.
Ciekawostki
Płyta CD po raz pierwszy trafiła na rynek 1 października 1982 roku. Zaraz po niej pojawił się odtwarzacz CD marki Sony, którego wartość szacowano na 900$. Pierwszym albumem w Europie, wydanym na nowym nośniku, była jedna z symfonii Straussa wykonana na orkiestrę, prowadzoną przez Herbert von Karajana. W Stanach Zjednoczonych pierwszy raz na kompakcie słuchano longplaya Billy Joela - „52nd Street”. Cztery lata po wprowadzeniu nowej płyty na rynek, sprzedaż odtwarzaczy CD ukształtowała się na poziomie około jednego miliona rocznie. Był to sprzęt elektroniczny, który wyjątkowo szybko powiększał grono swoich zwolenników. Wraz z końcem poprzedniego stulecia układano rankingi popularności i użyteczności wynalazków XX. wieku. Płyta CD plasowała się na jednej z wyższych pozycji w tych klasyfikacjach.
Dane techniczne
Dane na krążku CD zapisane są w postaci spirali będącej zbiorem mikroskopijnych wgłębień i wypukłości zwanych pitami i landami. Całość najczęściej pokryta jest cienką warstwą aluminium. Spirala jest czytana od środka płyty do jej brzegu. Gdyby zechcieć ją rozprostować, osiągnęłaby długość ok. 5 km. Odtwarzanie zapisu z płyty odbywa się przy pomocy lasera, który musi bezbłędnie śledzić ścieżkę z danymi. Przy płytach winylowych nie stanowiło to problemu - igła gramofonowa prowadzona była przez wytłoczony rowek. W przypadku płyty kompaktowej odbywa się to przy użyciu promieni lasera i sensorów diodowych. Prędkość lasera, odczytującego dane z płyty, uzależniona jest od jego położenia. Maksymalny napęd CD może wynosić do 7800 KB/s, co stanowi ok. pięćdziesięciodwukrotną prędkość odczytu.
Początkowa pojemność nowej płyty wynosiła 650 MB i pozwalała na zapisanie 74 minut muzyki. Obecnie najbardziej popularną pojemnością jest 700 MB, co przekłada się na 80 minut prawdziwej uczty akustycznej.
Na początku swojego istnienia płyta CD była efektem najnowszych badań technologicznych. W bardzo szybkim tempie wyparła inne nośniki. Po około dwudziestu latach bytności na rynku, sama stopniowo ustępuje miejsca nowym typom dysków optycznych. Obecnie spekuluje się, że w najbliższym czasie ustąpi ona ostatecznie miejsca płytom DVD. Kto wie, może za 10 lat z sentymentem będziemy się rozpisywali o „CDikach” tak, jak teraz z sentymentem piszemy o kasetach magnetofonowych i winylach.
Źródła:
wikipedia.org
cdman.com
exp-math.uni-essen.de